غلامحسين افضل الملك

53

سفرنامه خراسان و كرمان ( فارسى )

مغفور فتحعلى شاه طاب ثراه تمجيد زياد كرده بودند كه ايشان پانزده هزار تومان بمصارف ساختن اين راه رسانده ، مهندسين و اجزاء بسيار در سر اين كار گماشته ، يك سال زحمت كشيده تا اين جادهء پرخطر را صاف و هموار كردند . چون اين كار فايدهء عمومى داشت از اين خبر بسيار مشعوف شدم . كنون امشب كه باينمكان رسيدم كارى شگرف ديدم . ابدا اين راه با راه پرخطر سابق شباهت ندارد . كوه را كاه كردند . عرش را فرش ساخته‌اند . « 1 » راه پرسنگلاخ سابق مثل خيابان لاله‌زار تهران صاف و هموار و جاروب كشيده است . دامنهء كوهها را با هندسهء صحيحه بريده جاده را بطورى وسعت داده [ اند ] كه اگر چند كالسكه و درشكه و كجاوه بار از دو طرف باهم تصادف و ترادف كنند ابدا زحمتى به يكديگر نرسانند . هرجا كه در پرتگاه بوده از سنگ بطور استحكام ديوار كوتاهى كشيده‌اند كه ابدا از براى ستوران باركش ضرر و خطرى نيست . ديگر فراز و نشيبى نيست از پائين كوهها خيابانى وسيع العرض كشيده شده است كه سنگلاخ و لغزش گاه ندارد . كسانىكه در كجاوه و پالكى نشسته‌اند در عبور از اين راه براحت ميخوابند و خطرى براى آنها نيست . در اينجا از كسان آگاه شنيدم كه اين شاهزادهء آزاده ، بيست هزار تومان بمصارف

--> ( 1 ) - سلطان حسين ميرزاى نير الدوله در اوان كودكى و جوانى از غلام بچه‌هاى اندرون ناصر الدين شاه بوده است و بعدها نيز عنوان پيشخدمت مخصوص ناصر الدين شاه را داشته است و در دو سفر ناصر الدين شاه بخارج همسفر شاه بوده است . سالها حكومت نيشابور و سبزوار داشته است و بعدها ، بعد از درگذشت محمد تقى ميرزاى ركن الدوله در 1318 ه . ق ، بفرمانفرمائى خراسان ميرسد و يك مدتى حكومت تهران را داشته است و براى بار دوم در سال 1330 ه . ق به ايالت خراسان ميرسد و چون بعد از مدت يكسال حكومت در خراسان اغتشاش مىشود از حكومت معزول مىشود و به تهران مراجعت مينمايد . آقاى بامداد در شرح حال او مينويسد « مردى بوده است متفرعن و خودپسند و طمّاع و در زمان حيات خود ثروت زيادى بدست ميآورد و چون مال بدون دست‌رنجى بوده است تمام اموال او بعد از مرگش از بين ميرود » .